Al kom ik op bepaalde plekken in het bos iedere dag, het is toch altijd weer anders. Maar één keer per jaar is er echt een groot verschil. Dat is tijdens de bronstperiode van de edelherten. Dan klinken ‘onnederlandse’ oergeluiden door het bos.

Van half september tot half oktober vindt de voortplantingstijd van de edelherten plaats. De mannetjes, ook wel herten genoemd, proberen een groepje vrouwtjes, of wel hinden te veroveren. Dominante herten in de kracht van hun leven, en dat is tussen hun 7de en 12de jaar, slagen daar ook vaak in.
 
Eenmaal een roedel hinden veroverd, zal het plaatshert zoals deze dan genoemd wordt, de nodige moeite moeten doen om soortgenoten op afstand te houden. Dit doet hij voornamelijk met imponeer- en dreiggedrag. Het ‘burlen’ speelt dan een belangrijke rol (zie het filmpje!). Herten met een luide en zware stem hebben daarbij voordeel.
 
Als imponeren en burlen geen oplossing biedt wil het nog wel eens tot een gevecht komen om de uiteindelijke winnaar te bepalen. En een enkele keer gaat net als bij het gezegde: ‘waar twee honden vechten om een been, gaat de derde ermee heen’, een jonger hert er met de buit vandoor.
 
Op enkele plaatsen op de Veluwe worden er bronstexcursies georganiseerd of is er de mogelijkheid om een wildobservatiepost te bezoeken. De excursies zijn meestal snel volgeboekt. Wat ik persoonlijk minstens zo leuk vind is om een mooie herfstwandeling te maken en in de verte het geburl te horen. En dan rustig die kant op te wandelen. Dit is minstens zo spannend en avontuurlijk en je hoeft er echt niet voor het pad af. Sterker nog, wie van de paden afwijkt maakt een hoop lawaai waardoor de herten worden verjaagd en het is mede daarom niet toegestaan.

Jan Potkamp, boswachter Natuurmonumenten
Veluwezoom

Video: Natuurmonumenten/Andy Blom