De watermolen van Hackfort, je kan er mee kloppen, vegen en zuigen en van die dingen.

Als de beek hoog staat, kan er gemalen worden in combinatie met het opwekken van stroom. De watermolen van Hackfort is een heuse “natuurstroomcentrale”. Nuon houdt ook keurig bij wat al haar centrales jaarlijks opleveren, centrales van over de gehele wereld staan op een lijst. De centrale van Hackfort bungelt onderaan. Fier op 1 staat uiteraard een Chinese centrale, maar we staan er wel op!

Bij de molen aangekomen zijn twee collega’s bezig een mobiele zaagbok te installeren. Zaagdag, hartje winter, een sneeuwlaag van 10 centimeter. Een lange canvas drijfriem wordt van boven naar buiten geworpen en aan de zaagbok gekoppeld, vuurkorven staan als bakens en handenwarmers erom heen. Jaarlijks zagen we de nodige kubieke meters grof snoeihout klein tot openhaard hout voor eigen kachel.

Het rad draait op volle toeren en bij iedere omwenteling vormt er zich een laagje ijs op. Zo ontstaat er een oud Hollandsch c.q  Victoriaans tafereel, dampende kerels, stampende molen en zingende zaag, omlijst door sneeuw, rook en zaagsel. De een bedient de zaag, de ander klooft het gezaagde hout en weer een ander kruit het naar het houthok.

Tussen de middag komen de dames aangereden, “schaften”.

Een grote pan met erwtensoep wordt te pruttelen op de kachel gezet. Even later worden de warme koppen soep gretig met verkleumde handen aangepakt. Als de aardappeleters in het donkerte zitten we in een kring rondom de pan, welke Unox reclame doet ons dit na?

Voor we rozig geworden zijn staan we weer buiten, enkele bezoekers hebben zich intussen rondom de vuurkorven geschaard. Met een voldaan gevoel gaan we weer stevig door als een geoliede machine. Na een dag zagen kruipen we gauw de molen weer binnen en komt het sluitstuk van de dag, de fles jenever komt ter tafel, sterke verhalen over tijden van ver voor mijn geboorte vullen de ruimte, welke Grolsch reclame doet dit ons na?

John Brandsen is prothesemaker, beeldend kunstenaar en vrijwilliger bij Natuurmonumenten als molenaar op de Hackfortse molen in het Gelderse Vorden.