Sinds enige jaren loopt er in de Graafschap een herder rond, uiteraard gevolgd door zijn kudde schapen en zijn twee herdershonden.

Hij helpt met zijn kudde bij het beheer van onze natuurterreinen bij Natuurmonumenten. De kudde bestaat uit Schoonebeker schapen, een taai ras uit Drenthe. Het Schoonebeker schaap is een ras zonder horens en veel groter dan het Drentse heideschaap.
Het dier heeft een lange smalle kop met lange oren en zijn neus heeft een bijzondere vorm. Deze vorm wordt ook wel ramsneus genoemd. Hun vacht bestaat uit één laag met verschillende kleuren. De Schoonebeker krijgt meestal één lam per worp maar tweelingen komen ook voor. De schapen hebben meer verzorging nodig dan de Drentse heideschapen. Over de herkomst van het Schoonebeker schaap bestaan meerdere lezingen.

Eén daarvan is dat de voorouders van de Schoonebeker met de Spanjaarden in de tachtig jarige oorlog naar ons land is gekomen. Het vertoont namelijk veel overeenkomst met het Spaanse Churra ras, dat in die tijd één van de belangrijkste exportrassen was.Herder Philip Vaartjes is in Wichmond in 1999 begonnen met een kudde Schoonebeker schapen. De kudde heeft zelfs een naam, kudde `t Niejboer. Hij is regelmatig op diverse plekken in de Graafschap te zien, en inmiddels telt de kudde al 300 schapen.

Diverse instanties, zoals Natuurmonumenten en het Waterschap Rijn en IJssel, maken gebruik van zijn diensten. Natuurmonumenten is eigenaar van percelen in het Grote Veld ( een voormalig heideterrein waar in het verleden veel naaldbomen zijn ingeplant en deels aan zijn lot is overlaten. Het gras heeft de heide verdrongen en uiteindelijk bos geworden. Door begrazing helpt de kudde schapen Natuurmonumenten de heide te beheren.

Al enige tijd leeft het plan om een schaapskooi in de Graafschap te bouwen in een natuurterrein van Natuurmonumenten, waar de kudde een veilig onderkomen kan vinden. De kooi moet een potstal worden, een oude gebruikswijze om de uitwerpselen van de schapen op te vangen. Voor de bemesting van de bouwlanden wordt met enige regelmaat de verzamelde mest uit de potstal gehaald, bijvoorbeeld voor graanteelt.

Op een andere plek in de terreinen van Natuurmonumenten worden binnenkort weer enkele oude essen in ere hersteld. Essen zijn door het harde werken van onze voorouders ontstaan door dat men daar de mest, vermengd met heideplagen, opbracht. Door dit honderden jaren te doen ontstonden de bolle akkers die essen worden genoemd. Akkers waar het goudgele graan binnenkort weer zal groeien.

Ik zie mijzelf in toekomst al zitten op een terras van het toekomstige theehuis bij kasteel Hackfort in Vorden, waar ik een bruin broodje gezond eet, gemaakt van graan geteeld op zo een oude es. Graag drink ik daar dan een heerlijk biertje bij, ook gemaakt van datzelfde graan. Het geheel is dan bemest met mest uit de potstal van de schaapskooi, en zo is het plaatje rond.

Willem Regtop, Boswachter Natuurmonumenten

De Graafschap